Dışkılama Sırasında Zorlanma ve Anismus Nedir? (Pelvik Kasların Gevşeyememesi ve Biofeedback Tedavisi)

Kronik kabızlık ve tuvalette uzun süre ıkınma problemi çoğu zaman lif eksikliği ya da yetersiz su tüketimi kaynaklı görülür. Ancak dışkılama refleksi başladığında makat çevresini saran pelvik taban kaslarının gevşemek yerine istemsizce kasılması durumu anismus (pelvik taban dissinerjisi) tablosunu işaret eder. Bu fonksiyonel kas spazmı, dışkının tahliyesini mekanik olarak bloke eder.

Anismus (Pelvik Taban Dissinerjisi) Belirtileri Nelerdir?

Anismus hastaları normal bağırsak hareketine sahip olsalar bile son çıkış noktasında kas direnci ile karşılaşırlar. En sık gözlenen klinik şikayetler şunlardır:

• Tuvalet ihtiyacı hissedilmesine rağmen dışkılamayı başlatamama veya aşırı ıkınma gereksinimi.
• Bağırsağın tam boşalmadığı hissi ve gün içinde sık tuvalete gitme ihtiyacı.
• Makat çevresinde ağrı, baskı, dolgunluk ve spazm hissi.
• Dışkılama sırasında parmakla perine bölgesine bastırma (destekleme) ihtiyacı hissetme.
• Sert dışkı olmamasına rağmen dışkının çıkışında tıkanıklık yaşanması.

Anismus Neden Gelişir?

Pelvik tabandaki puborektalis kası normalde dışkı tutma kontrolünü sağlar ve dışkılama anında gevşeyerek rektumun düz bir hat almasına izin verir. Anismus tablosunda bu koordinasyon bozulur; ıkınma esnasında kas paradoksal olarak kasılır. Bu duruma şunlar zemin hazırlar:

• Geçirilmiş travmatik doğumlar veya jinekolojik cerrahi girişimler.
• Ağrılı makat çatlakları (fissür) veya hemoroid nedeniyle gelişen refleks kasılma alışkanlığı.
• Tuvalet erteleme alışkanlığı ve uzun süreli psikolojik stres kaynaklı kas tonusu artışı.
• Kronik Pelvik Ağrı ve Rehabilitasyon süreçlerinde görülen yaygın pelvik taban hiperaktivitesi.

Anismus Tedavisinde Biofeedback ve Pelvik Taban Yaklaşımı

Anismus tedavisinde amaç bağırsak hareketini artırmak değil, çıkış kapısını tutan kasların kontrolünü hastaya yeniden kazandırmaktır.

1. Biofeedback Destekli Pelvik Taban Eğitimi

Görsel ve işitsel sensörler eşliğinde yapılan biofeedback terapisi, hastanın dışkılama anındaki kas aktivitesini ekranda anlık olarak görmesini sağlar. Hasta ıkınma sırasında hangi kasını sıktığını, hangi kası gevşetmesi gerektiğini ekrandaki sinyaller yardımıyla öğrenir. Bu süreç kas hafızasını yeniden formatlar.

2. Pelvik Taban Gevşeme Egzersizleri ve Nefes Koordinasyonu

Diyafram nefesi ile pelvik tabanın iniş-kalkış senkronizasyonu kurulur. Ikınma basıncını yanlış yönlendiren karın içi basınç hataları düzeltilir. Doğru tuvalet postürü (alaturka pozisyon simülasyonu sağlayan klozet basamakları) kullanılarak rektal açı mekanik olarak rahatlatılır.

3. Kas İçi Bo-toks Uygulamaları

Biofeedback eğitimine dirençli veya ileri derece kas spazmı bulunan olgularda puborektalis kas grubuna uygulanan pelvik taban bo-toks enjeksiyonları, kasılan kas liflerini geçici olarak paralize ederek dışkı geçiş kanalını açar ve rehabilitasyon sürecini hızlandırır.