Sistosel (İdrar Torbası Sarkması) Belirtileri Nelerdir? (Mesane Sarkması Evreleri ve Güncel Tedavi Yolları)

Sistosel, kadınlarda mesane (idrar torbası) ile vajina duvarını ayıran destek dokunun zayıflaması sonucu idrar torbasının vajina kanalına doğru fıtıklaşması durumudur. Genellikle vajinada ele gelen kitle hissi, baskı, dolgunluk ve idrar yapma zorluğu ile kendini gösterir. Pelvik taban desteğinin kaybolması, günlük yaşam kalitesini ve cinsel sağlığı doğrudan etkiler.

Sistosel (Mesane Sarkması) Neden Oluşur?

Pelvik taban kasları ve bağ dokuları, leğen kemiği içindeki organları askıda tutan bir hamak görevi görür. Bu bağ ve kas yapılarının hasar görmesi, aşırı gerilmesi ya da genetik olarak zayıf olması sistosel gelişiminin ana nedenidir.

• Çok sayıda normal (vajinal) doğum yapmış olmak veya zorlu/müdahaleli doğum öyküsü,
• Kronik öksürük (KOAH, astım), kronik kabızlık ve sık ıkınma,
• Menopozla birlikte azalan östrojen hormonunun bağ dokularda zayıflamaya yol açması,
• Ağır yük kaldırma gerektiren meslekler veya yoğun fiziksel aktiviteler,
• İleri yaş, obezite ve bağ dokusu elastikiyetini azaltan genetik faktörler.

İdrar Torbası Sarkması Belirtileri Nelerdir?

Hafif derece sarkmalar bazen belirti vermezken, evre ilerledikçe şikayetler belirginleşir:

• Vajina girişinde ele gelen yumuşak kitle veya top hissi,
• Alt karında ve kasıklarda ağırlık, çekilme veya dolgunluk hissi (özellikle ayakta dururken artar),
• Mesaneyi tam boşaltamama, idrar akışının zayıflaması veya kesik kesik idrar yapma,
• İdrar kaçırma veya tam tersi, sarkan dokunun idrar kanalını tıkaması nedeniyle idrar yapamama,
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık, ağrı veya sürtünme hissi,
• Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları.

Mesane Sarkmasının Evreleri

Klinik değerlendirmede POP-Q (Pelvik Organ Prolapsusu Sınıflandırma Sistemi) kriterlerine göre 4 temel evre belirlenir:

• Evre 1: Mesane tabanı hafifçe vajinaya doğru inmiştir ancak vajina girişinin oldukça yukarısındadır. Genellikle rutin muayenede tesadüfen saptanır.
• Evre 2: Mesane vajina açıklığı seviyesine (himen halkası) yaklaşmıştır. Gün sonuna doğru kasıkta dolgunluk hissi belirir.
• Evre 3: İdrar torbası vajina girişinden dışarı taşmıştır; kitle hasta tarafından rahatlıkla hissedilir.
• Evre 4 (Tam Prolapsus): Mesanenin tamamı vajina dışına çıkmıştır; yürürken sürtünme kaynaklı yaralar ve ciddi idrar blokajı eşlik eder.

Sistosel Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Tedavi planlaması; sarkmanın evresine, hastanın yaşına, aktif şikayetlerine ve çocuk istemi olup olmamasına göre kişiselleştirilir.

1. Konservatif ve Ameliyatsız Tedaviler

Evre 1 ve 2 düzeyindeki hafif vakalarda cerrahiye gerek kalmadan ilerleme durdurulabilir:

• Pelvik Taban Rehabilitasyonu: Zayıflamış pelvik kasları kuvvetlendirerek fasyalara binen yükü hafifletir.
• Vajinal Pesser Uygulaması: Cerrahiye uygun olmayan veya operasyon istemeyen kadınlarda silikon pesser halkaları ile organlar mekanik olarak yukarıda tutulur.
• Yaşam Tarzı Düzenlemeleri: Kilo kontrolü, kabızlığın tedavisi ve kronik öksürüğün yönetimiyle karın içi basınç azaltılır.

2. Cerrahi Tedavi Yöntemleri

İleri evre (Evre 3 ve 4) sistosel olgularında veya konservatif yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda kalıcı anatomik onarım hedeflenir. Detaylı cerrahi yaklaşımlar için Pelvik Organ Sarkması ve Kapalı Ameliyatlar birimimiz ileri teknoloji teknikleri uygulamaktadır.

• Vajinal Ön Onarım (Kolporafi Anterior): Vajina içinden yapılan kesiyle zayıflamış fasyanın kendi dokularıyla toparlanıp dikilmesi işlemidir.
• Laparoskopik / Robotik Sakrokolpopeksi: Karın içine girmeden kapalı deliklerden girilerek vajina kubbesi ve mesanenin omurga tabanındaki güçlü bağa (promontorium) özel greftler yardımıyla asılması ameliyatıdır. En yüksek başarı ve en düşük nüks oranına sahip altın standart yöntemdir.