Sistosel (Mesane Sarkması) Belirtileri Nelerdir? (İdrar Torbası Sarkması Evreleri ve Güncel Tedavi)

Sistosel, kadınlarda mesane (idrar torbası) ile vajina duvarını ayıran destekleyici pelvik taban dokularının zayıflaması sonucu mesanenin vajina içine doğru fıtıklaşması durumudur. Halk arasında "idrar torbası sarkması" olarak bilinen bu tablo, özellikle doğum yapmış ve menopoz sürecindeki kadınlarda sıkça görülür. İlerleyen evrelerde vajinadan dışarı sarkan belirgin bir kitle hissi yaratır ve yaşam kalitesini doğrudan düşürür.

Sistosel (Mesane Sarkması) Neden Oluşur?

Pelvik taban kasları; mesane, rahim ve bağırsakları yerinde tutan güçlü bir hamak görevi görür. Bu hamak yapısı zayıfladığında veya bağ dokular yırtıldığında organlar yerçekiminin de etkisiyle aşağı sarkar. Mesane sarkmasını tetikleyen temel faktörler şunlardır:

• Vajinal Doğumlar: Zor, müdahaleli (vakum/forseps) veya birden fazla normal doğum pelvik taban sinir ve bağ dokusuna hasar verir.
• Kronik Karın İçi Basınç Artışı: Uzun süren kabızlıkta aşırı ıkınma, kronik bronşit/öksürük ve ağır yük kaldırma mesaneyi aşağı doğru iter.
• Menopoz ve Östrojen Azalması: Menopoz sonrasında düşen östrojen hormonu, vajinal dokuların incelmesine ve destekleyici kolajen yapının kaybına yol açar.
• Genetik Faktörler: Doğuştan bağ dokusu zayıflığı (hipermobilite vb.) olan kadınlarda sistosel riski daha yüksektir.

Mesane Sarkmasının En Sık Görülen Belirtileri

Sistosel derecesine bağlı olarak farklı şikayetlerle kendini gösterir. Hafif dereceli sarkmalar genellikle rutin jinekolojik muayenede tesadüfen tespit edilirken, orta ve ileri dereceli vakalarda belirgin semptomlar izlenir:

• Vajinada dolgunluk, baskı ve aşağı çekilme hissi
• Ayakta dururken, yürürken vajina girişine ele gelen yuvarlak doku veya kitle
• İdrar akışının zayıflaması veya idrar başlatmada güçlük
• Mesaneyi tam boşaltamama hissi ve sık idrara çıkma
• İdrar yapabilmek için parmakla sarkan dokuyu vajina içine geri itme gereksinimi
• Tekrarlayan sistit ve idrar yolu enfeksiyonları
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık veya ağrı

Sistosel Evreleri Nelerdir?

Klinik değerlendirmede mesane sarkması 4 temel evreye ayrılır:

• Evre 1 (Hafif): Mesane vajinanın üst kısmına doğru hafifçe inmiştir, vajina açıklığına ulaşmaz.
• Evre 2 (Orta): Mesane vajina girişine (himen seviyesine) kadar yaklaşmıştır. Hasta özellikle günün ilerleyen saatlerinde baskı hisseder.
• Evre 3 (İleri): Mesane vajina dışına doğru belirgin biçimde taşmıştır. Ele kitle gelir.
• Evre 4 (Tam Sarkma / Prosidentia): Mesane tamamen vajina dışına çıkmıştır. Vajina mukozasında kuruluk ve sürtünmeye bağlı yaralar oluşabilir.

Mesane Sarkması Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi planlaması; sarkmanın evresine, hastanın yaşına, şikayetlerin şiddetine ve ileride çocuk istemi olup olmadığına göre kişiye özel olarak şekillendirilir.

1. Konservatif ve Ameliyatsız Tedaviler

Evre 1 ve erken Evre 2 vakalarında organın daha fazla sarkmasını önlemek ve pelvik tabanı güçlendirmek amacıyla tercih edilir:

• Pelvik Taban Rehabilitasyonu: Zayıflayan pelvik taban kas koordinasyonunu yeniden kazanmak amacıyla uygulanır.
• Vajinal Pesser: Cerrahi operasyon geçiremeyecek veya ameliyat olmak istemeyen hastalarda mesaneyi içeride tutan medikal silikon halkalardır.
• Lokal Östrojen Tedavileri: Menopozdaki hastalarda doku kalitesini ve kanlanmayı artırarak vajinal desteği iyileştirir.

2. Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Evre 3 ve Evre 4 sarkmalarda veya hastanın yaşam konforunu bozan durumlarda kalıcı çözüm cerrahidir. Modern ürojinekolojide amaç sadece sarkan dokuyu kesip küçültmek değil, sarkan organı orijinal anatomik yerine asmaktır. İleri seviye sarkmalarda dokuların sağlam bağlara tutturulduğu laparoskopik ve vajinal askı ameliyatları kalıcı anatomik başarı sağlar. Süreç hakkında detaylı rehber için Pelvik Organ Sarkması ve Kapalı Ameliyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.