Anismus (Dışkılama Sırasında Kasların Gevşeyememesi) Nedir? (Kronik Kabızlık ve Biofeedback Tedavisi)

Dışkılama eylemi, sindirim sisteminin son kısmında yer alan kasların koordineli şekilde çalışmasıyla gerçekleşir. Normal şartlarda ıkınma sırasında pelvik taban ve anal sfinkter kaslarının gevşemesi gerekir. Ancak anismus (paradoksal puborektalis kasılması) varlığında, hasta dışkılamak istediğinde bu kaslar gevşemek yerine istemsiz olarak kasılır veya yetersiz gevşer. Bu durum tıkanıklık hissine, kronik kabızlığa ve uzun süren ağrılı tuvalet seanslarına neden olur.

Anismus Belirtileri Nelerdir?

Hastalar sıklıkla lifli gıdalar tüketmelerine veya bol su içmelerine rağmen dışkılamada zorlandıklarını belirtirler. En yaygın görülen klinik belirtiler şunlardır:

• Dışkılama esnasında rektum bölgesinde tıkanıklık ve engel hissi
• Aşırı ve şiddetli ıkınma ihtiyacı
• Tam boşalamama (rektumda gaita kalması) hissi
• Dışkı yapabilmek için parmakla destek verme ihtiyacı (dijital manevra)
• Sert ve parçalı dışkılama
• Makatta ağrı ve spazm hissi

Anismus Neden Olur?

Anismusun temel sebebi, kas hafızasının ve beyin-kas iletiminin bozulmasıdır. Pelvik taban kasları zamanla yanlış öğrenilmiş bir refleks geliştirerek dışkılama anında kasılmaya başlar. Nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Uzun süren kronik kabızlık geçmişi
• Gelişimsel veya psikojenik stres, tuvalet erteleme alışkanlığı
• Ağrılı anal bölge rahatsızlıkları (anal fissür, hemoroid) nedeniyle kasların refleks olarak kasılması
• Zorlu doğumlar veya geçirilmiş pelvik cerrahiler
• Hipertonik (aşırı aktif) pelvik taban sendromu

Anismus Tanısı Nasıl Konulur?

Klasik muayenelerde ve kolonoskopide herhangi bir anatomik engel görülmeyebilir. Bu nedenle anismus tanısı için fonksiyonel testler uygulanır:

• Yatak Başı Fizik Muayene: Ikınma sırasında anal sfinkterin gevşeyip gevşemediğinin değerlendirilmesi.
• Anorektal Manometri: Rektum ve anal kanaldaki basınçların, kasılma-gevşeme uyumunun cihazlarla ölçülmesi.
• Balon Eksplüsyon Testi: Rektuma yerleştirilen özel bir balonun dışarı atılma süresinin incelenmesi.

Anismus Tedavisi: Biofeedback ve Pelvik Rehabilitasyon

Anismus tedavisinde ilk seçenek cerrahi değil, kas yeniden eğitimidir. Ameliyatsız ve ağrısız yöntemlerle kas fonksiyonları düzeltilir:

1. Biofeedback Tedavisi

Biofeedback, hastaya pelvik taban kaslarının çalışma durumunu görsel ve işitsel sinyallerle ekranda gösteren bir bilgisayar destekli kas eğitim sistemidir. Hasta ıkınma anında kasını gevşetmeyi ekrandaki grafikler yardımıyla beyin-kas koordinasyonunu yeniden kurarak öğrenir.

2. Pelvik Taban Bo-toks Enjeksiyonları

Biofeedback yanıtının yetersiz kaldığı veya kas spazmının çok şiddetli olduğu vakalarda, puborektalis kasına yapılan bo-toks enjeksiyonu ile kasın aşırı kasılması geçici olarak engellenir ve hastanın doğru dışkılama mekanizmasını öğrenmesi kolaylaştırılır.

3. Manuel Terapi ve Tetik Nokta Masajı

Uzman fizyoterapistler tarafından uygulanan pelvik taban gevşetme teknikleri ile kaslardaki sertlik ve tetik noktalar çözümlenir.