Rektosel (Kalın Bağırsak Sarkması) Neden Olur? (Dışkılama Güçlüğü Belirtileri ve Güncel Tedavi Yolları)

Rektosel, kalın bağırsağın son kısmı olan rektumun vajina arka duvarını iterek vajina içine doğru fıtıklaşması durumudur. Pelvik taban dokularının ve rektovajinal fasyanın zayıflaması sonucu gelişen bu durum, kadınlarda kronik kabızlık, parmakla destekleyerek dışkılama ihtiyacı ve vajinada dolgunluk hissiyle kendini gösterir.

Rektosel (Kalın Bağırsak Sarkması) Belirtileri Nelerdir?

Hafif derece rektosel vakaları genellikle belirti vermez. Doku defekti ilerledikçe rektum vajina boşluğuna doğru bombeleşir ve mekanik boşalma problemleri başlar:

• Eksik Boşalma Hissi: Tuvalet sonrası rektumun tam boşalmadığı hissi ve sık aralıklarla tuvalete gitme gereksinimi.
• Parmakla Destekleme (Splinting): Dışkıyı çıkarabilmek için vajina arka duvarına veya perine bölgesine elle bastırma zorunluluğu.
• Vajinal Dolgunluk ve Kitle Hissi: Uzun süre ayakta kalındığında veya ıkınma anında vajina girişine doğru ele gelen yumuşak doku kitlesi.
• Pelvik Baskı ve Ağrı: Alt karın ve kuyruk sokumuna yayılan künt ağrı, ağırlık hissi.
• Cinsel İlişkide Rahatsızlık: Arka vajina duvarındaki gerginlik ve fıtıklaşma nedeniyle disparoni (ağrılı ilişki).

Rektosel Neden Olur? Risk Faktörleri

Pelvik taban kasları ve rektovajinal septum bağ dokusu anatomik desteği sağlar. Bu desteğin bozulmasına zemin hazırlayan temel etkenler:

• Vajinal Doğumlar: İri bebek doğumu, vakum/forseps kullanımı ve uzun süren doğum eylemi pelvik taban dokularını zedeler.
• Kronik Ikınma ve Kabızlık: Yıllar süren yüksek karın içi basıncı fasyayı zayıflatarak fıtıklaşmayı tetikler.
• Menopoz ve Östrojen Kaybı: Yaşla birlikte azalan östrojen, bağ dokusu elastikiyetini düşürür.
• Geçirilmiş Pelvik Cerrahiler: Histerektomi (rahim alma) sonrası arka vajina duvarı desteğinin zayıflaması.

Rektosel Tanısı ve Evreleme

Tanı, detaylı pelvik muayene ile konur. Hasta litotomi veya ayakta pozisyonda ıkındırılarak rektumun vajina arka duvarındaki protrüzyon derecesi (Evre 1'den Evre 4'e kadar) belirlenir. Gerekli durumlarda eşlik eden fonksiyonel boşaltım bozukluklarını ayırt etmek için defekografi veya pelvik MR tetkiklerinden yararlanılır. Detaylı değerlendirme için Pelvik Organ Sarkması ve Kapalı Ameliyatlar birimimiz ileri tanı olanakları sunar.

Rektosel Tedavi Yöntemleri

Tedavi planı anatomik deformasyonun boyutuna ve semptomların şiddetine bağlıdır:

1. Konservatif (Ameliyatsız) Tedaviler

Erken evre (Evre 1 ve hafif Evre 2) vakalarda cerrahi ilk seçenek değildir:

• Bağırsak Düzenleme Protokolü: Lifli beslenme, hidrasyon artışı ve dışkı yumuşatıcılar ile ıkınmanın tamamen sonlandırılması.
• Pelvik Taban Fizyoterapisi: Doğru dışkılama postürü eğitimi (klozet basamağı kullanımı) ve kas koordinasyonunu sağlayan biyofeedback egzersizleri.
• Vajinal Pesser: Cerrahiye uygun olmayan veya operasyon istemeyen kadınlarda fıtıklaşmayı içeri iten silikon halka kullanımı.

2. Cerrahi Tedavi Seçenekleri

Konservatif yöntemlere yanıt vermeyen, parmak desteği gerektiren ileri evre rektosel olgularında cerrahi onarım şarttır:

• Posterior Kolporafi (Vajinal Onarım): Vajina arka duvarı kesisinden girilerek gevşemiş rektovajinal fasyanın orta hatta dikişlerle güçlendirilmesi tekniğidir. Kendi dokusu ile tamir hedeflenir.
• Laparoskopik Sakrokolpopeksi / Rektopeksi: Eşlik eden rahim veya mesane sarkması olan olgularda, sentetik fileler (mesh) kullanılarak organların kapalı yöntemle kuyruk sokumu kemiğine sabitlenmesi işlemidir.