Rektosel (Kalın Bağırsak Sarkması) Nedir? (Dışkılama Güçlüğü ve Cerrahi Tedavi Seçenekleri)

Rektosel, kalın bağırsağın son kısmı olan rektumun vajina arka duvarını iterek vajina içine doğru fıtıklaşması durumudur. Pelvik taban kaslarının ve rektovajinal fasyanın zayıflaması sonucu gelişen bu durum, kadınlarda kronik kabızlık, parmakla destekleyerek dışkılama ihtiyacı ve vajinada kitle hissi gibi yaşam kalitesini bozan semptomlara yol açar.

Rektosel Neden Gelişir?

Pelvik taban dokuları yaş, hormonal değişimler ve mekanik zorlanmalar nedeniyle bütünlüğünü kaybedebilir. Rektovajinal septum adı verilen bariyer dokunun zayıflamasına zemin hazırlayan temel faktörler şunlardır:

• Zor, müdahaleli veya çok sayıda normal vajinal doğum hikayesi,
• Kronik kabızlık ve uzun süreli aşırı ıkınma alışkanlığı,
• Kronik öksürük (astım, KOAH vb.) veya ağır yük kaldırma nedeniyle artan karın içi basıncı,
• Menopoz sonrası östrojen azalmasına bağlı kolajen kaybı,
• Genetik bağ dokusu zayıflığı.

Rektosel Belirtileri Nelerdir?

Hafif düzeydeki fıtıklaşmalar belirgin şikayet yaratmayabilir. İleri evrelerde ise mekanik tıkanıklık bulguları ön plana çıkar:

• Obstrüktif Defekasyon: Tuvalette uzun süre kalma ve dışkının rektumda takılıp çıkmadığı hissi,
• Splinting (Elle Destekleme): Dışkılayabilmek için vajina arka duvarına veya perine bölgesine parmakla baskı uygulama zorunluluğu,
• Vajinal Dolgunluk: Vajinadan dışarı sarkan et parçası veya kitle hissi,
• Pelvik Baskı ve Ağrı: Günün ilerleyen saatlerinde artan alt karın ağırlığı ve dolgunluk,
• Cinsel İlişkide Rahatsızlık: Arka vajina duvarındaki gerilmeye bağlı ağrı veya his kaybı.

Tanı Nasıl Konulur?

Rektosel tanısı uzman hekim tarafından yapılan detaylı pelvik muayene ile konur. Muayene sırasında hastadan ıkınması istenerek bağırsağın vajinaya doğru yaptığı fıtıklaşmanın boyutu ve evresi saptanır. Karmaşık vakalarda dinamik pelvik MR defekografi veya endoanal ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılarak eşlik eden diğer pelvik organ sarkmaları da haritalandırılır.

Pelvik anatomi bir bütündür; rektosel sıklıkla mesane sarkması (sistosel) veya rahim sarkması ile birlikte görülür. Bu nedenle tedavi planlanırken Pelvik Organ Sarkması ve Kapalı Ameliyatlar multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmalıdır.

Rektosel Tedavi Seçenekleri

Tedavi kararı fıtığın evresine ve hastanın yaşam kalitesine göre konservatif veya cerrahi olarak şekillendirilir.

1. Konservatif (Ameliyatsız) Yöntemler

Hafif dereceli fıtıklaşmalarda semptomları kontrol altına almak hedeflenir:

• Diyet ve Yaşam Tarzı Düzenlemeleri: Dışkı kıvamını yumuşatmak için lif tüketimini artırmak, günlük su miktarını düzenlemek ve ıkınmayı engellemek,
• Pelvik Taban Rehabilitasyonu: Dışkılama sırasında gevşemeyi öğreten biofeedback teknikleri,
• Pesser Uygulamaları: Cerrahiyi tolere edemeyen yaşlı hastalarda vajinal destek aparatları.

2. Cerrahi Tedavi (Rektosel Onarımı)

İleri evre fıtıklarda ve splinting ihtiyacı olan hastalarda kesin çözüm anatomik cerrahi düzeltmedir. Ameliyat tekniği hastanın yaşı, cinsel aktiflik durumu ve eşlik eden diğer prolapsuslara göre belirlenir:

• Transvajinal Posterior Kolporafi: En sık uygulanan yöntemdir. Vajina arka duvarından girilerek rektum ile vajina arasındaki zayıflamış fasya katmanı dikişlerle yeniden güçlendirilir.
• Laparoskopik Sakrokolpopeksi / Rektopeksi: Karından kapalı yöntemle yapılan, özellikle rahim veya kubbe sarkmasıyla birlikte görülen ileri seviye sarkmalarda kullanılan kalıcı ağ (mesh) askı prosedürüdür.