Rektosel (Kalın Bağırsak Sarkması) Neden Olur? (Dışkılama Güçlüğü ve Cerrahi Tedavi Rehberi)

Rektosel, kalın bağırsağın son bölümünün (rektum) vajinanın arka duvarını iterek vajina içine doğru fıtıklaşması durumudur. Kadınlarda pelvik destek dokularının ve kaslarının zayıflaması sonucu gelişir; tipik olarak dışkılama güçlüğü, vajinada dolgunluk hissi ve tam boşalamama yakınmalarına yol açar.

Rektosel Belirtileri Nelerdir?

Hafif derece rektoseller genellikle belirti vermez. İlerlemiş vakalarda fıtıklaşma hacmi büyüdükçe aşağıdaki semptomlar izlenir:

• Vajinadan dışarı sarkan veya ele gelen kitle/baskı hissi,
• Kronik kabızlık, tam boşalamama hissi ve dışkılama güçlüğü,
• Dışkılamak için vajina arka duvarına veya perine bölgesine parmakla destek verme ihtiyacı (splinting),
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya vajinal dolgunluk hissi,
• Alt bel ve kuyruk sokumuna doğru vuran dolgunluk ağrısı.

Rektosel Neden Gelişir?

Temel etken, rektovajinal fasya adı verilen ve rektum ile vajinayı birbirinden ayıran fibröz tabakanın hasar görmesidir. Risk faktörleri şunlardır:

• Vajinal doğumlar, zor ve müdahaleli doğum öyküsü,
• Kronik kabızlık ve uzun süreli ıkınma alışkanlığı,
• Menopozla birlikte azalan östrojen düzeyi ve bağ dokusu zayıflığı,
• Ağır kaldırma veya kronik öksürük (KOAH vb.) nedeniyle artmış karın içi basıncı,
• Geçirilmiş pelvik cerrahiler.

Rektosel Tanısı ve Evrelemesi

Tanı, pelvik muayene ile konur. Hasta ıkındırılarak fıtıklaşmanın boyutu ve vajina girişine olan mesafesi değerlendirilir. Eşlik eden sistosel (mesane sarkması) veya apikal prolapsus (rahim sarkması) kontrol edilir. Karmaşık durumlarda defekografi (dinamik dışkılama grafisi) veya pelvik MR ile fonksiyonel analiz yapılır.

Konuyla ilişkili sarkan dokuların anatomik yapısını ve ameliyat alternatiflerini incelemek için Pelvik Organ Sarkması ve Kapalı Ameliyatlar sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Rektosel Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi planı hastanın şikayet şiddetine, fıtıklaşmanın evresine ve çocuk istemine göre kişiye özel belirlenir:

1. Konservatif (Ameliyatsız) Yaklaşımlar

Evre 1 veya şikayete yol açmayan küçük rektosellerde cerrahi gerekmez. Lifli beslenme, dışkı yumuşatıcılar ve ıkınmayı önleyici alışkanlıklar edinilir. Pelvik taban rehabilitasyonu ile kas desteği artırılır. Ameliyat olamayan hastalarda uygun vajinal pesserler fıtıklaşmayı içeride tutmak için tercih edilebilir.

2. Cerrahi Tedavi (Posterior Kolporafi)

Dışkılama yapamayan, parmak desteğine ihtiyaç duyan ve ele gelen kitle şikayeti olan Evre 2-3 rektosel olgularında kesin tedavi cerrahidir. Standart yöntem, vajinal yoldan yapılan arka onarım (posterior kolporafi) ameliyatıdır. Bu operasyonda zayıflamış rektovajinal fasya katmanları onarılır, pelvik taban kasları anatomik konumuna yaklaştırılarak rektumun vajinaya taşması kalıcı olarak engellenir.